Gordijnen, vouwgordijnen of shutters: wat elk raam met je licht doet

Van alle keuzes in een kamer wordt raamdecoratie het slechtst overwogen. Mensen kiezen een bank in drie weken en een rolgordijn in drie minuten, terwijl dat rolgordijn elke dag opnieuw bepaalt hoe het licht binnenkomt en dus hoe de hele kamer aanvoelt. Ik zie het aan de foto’s die ik krijg: een prachtig ingerichte woonkamer met een raam dat er als een dichtgeplakt gat bij hangt.

De vier soorten hieronder doen alle vier iets anders met licht, met geluid, met warmte en met de vorm van de ruimte. Ze zijn niet uitwisselbaar, ook al kosten ze soms hetzelfde.

Vier soorten naast elkaar

	Overgordijnen	Vouwgordijnen	Rolgordijnen	Shutters
Licht overdag	Zacht en gefilterd langs de zijkanten	Vlak en gelijkmatig	Vlak, hard afgesneden	Regelbaar per lamel, licht kaatst omhoog
Verduistering	Zeer goed met voering	Goed, kleine lichtrand	Goed met cassette, anders lichtranden	Matig, altijd wat lichtinval
Isolatie in de winter	Merkbaar, vooral met dikke stof en voering	Redelijk	Weinig	Redelijk, hout isoleert
Geluid in de kamer	Dempt duidelijk, veel stofoppervlak	Dempt licht	Nauwelijks	Niet, hard oppervlak
Privacy overdag	Alleen met vitrage erbij	Goed bij transparante stof	Goed bij lichtdoorlatend doek	Zeer goed, je kunt naar buiten kijken zonder naar binnen te laten kijken
Ruimtebeslag	Neemt breedte weg naast het raam	Blijft binnen het kozijn	Blijft binnen het kozijn	Binnen het kozijn, maar visueel aanwezig
Onderhoud	Wassen of stomen, eens per jaar	Afnemen, stof trekt vlekken aan	Afnemen met een vochtige doek	Afstoffen tussen de lamellen, bewerkelijk
Indicatie per raam van 140 bij 180	200 tot 600 euro op maat	120 tot 300 euro	25 tot 90 euro	300 tot 900 euro
Sterk in	Woonkamer en slaapkamer waar het warm en stil moet zijn	Keuken, eetkamer, strakke interieurs	Zolder, berging, badkamer, tijdelijke oplossing	Voorkamer aan de straat, erker, badkamer

Waar de tabel je in de steek laat

Cijfers vertellen niet hoe iets voelt. Overgordijnen doen iets met een kamer wat geen van de andere drie kan: ze verzachten het hele beeld. Stof valt in plooien, vangt schaduw en breekt de rechte lijnen van een kozijn. In een kamer met een strakke vloer, een strakke bank en gladde muren zijn gordijnen vaak het enige zachte oppervlak dat er is. Dat merk je niet alleen met je ogen maar ook met je oren, want een kamer met zware gordijnen klinkt anders dan dezelfde kamer zonder.

Vouwgordijnen doen het omgekeerde. Ze houden de ruimte rustig en laten het raam een raam blijven. In een keuken werkt dat uitstekend, zeker als er kastjes tot aan het kozijn lopen en gordijnen er alleen maar tegenaan zouden botsen. Wat ik er minder aan vind, is dat een vouwgordijn in halfopen stand zelden mooi hangt. Of hij is op, of hij is neer.

Rolgordijnen zijn goedkoop en dat is precies hun probleem: ze worden overal opgehangen, ook waar iets anders beter was geweest. In een woonkamer aan de straatkant snijdt een rolgordijn het raam horizontaal doormidden en laat het altijd twee smalle lichtstrepen langs de zijkanten vallen. Wie er wel goed mee zit, is degene met een zolderkamer of een badkamer, of iemand die net verhuisd is en eerst wil weten hoe het licht door het jaar heen verandert voordat hij zich vastlegt.

Shutters zijn het duurste en het meest onderschatte. Ze regelen licht op een manier waar de rest niet aan kan tippen: door de lamellen schuin te zetten kaats je het daglicht tegen het plafond en verlicht je de achterkant van een diepe kamer zonder dat iemand vanaf de stoep naar binnen kijkt. In een oude voorkamer met hoge ramen aan een drukke straat is dat het verschil tussen een kamer die je gebruikt en een kamer waar je de gordijnen dicht laat. Ze zijn familie van de klassieke luik, waar ik eerder over schreef in een stuk over de tijdloze charme van luiken.

Wat je meet en waar je koopt

Meet altijd op drie hoogtes de breedte en op drie plekken de hoogte, want een kozijn in een Nederlands huis is bijna nooit haaks. Neem de kleinste maat als je in de dag hangt en de grootste als je op de dag hangt. Bepaal ook vooraf of je gordijnen tot op de vloer wilt of tot op de vensterbank, en houd bij vloerlengte een centimeter speling aan, anders veegt de stof elke dag het stof mee.

Rolgordijnen en eenvoudige vouwgordijnen koop je kant en klaar bij de IKEA, Praxis, Karwei of Leen Bakker, en die zijn prima als het formaat toevallig past. Voor maatwerk kom je uit bij woonwinkels met een eigen atelier, bij landelijke ketens zoals Bece of Luxaflex-dealers, of bij een lokale gordijnenzaak, en dat laatste is vaak niet duurder dan je denkt. Voor shutters is een dealer met inmeetservice eigenlijk de enige verstandige route, want een scheve montage zie je elke dag. Stof zelf koop je op de markt of bij een stoffenwinkel, en wie kan naaien haalt daar een gordijn van vier meter breed uit voor de prijs van een kant en klaar exemplaar van twee.

Combineren mag, en werkt vaak beter

De meest bruikbare oplossing in een woonkamer is zelden één product. Een vitrage of transparant vouwgordijn voor overdag, met daarnaast overgordijnen die je ’s avonds dichttrekt, geeft je twee verschillende kamers in dezelfde ruimte. Overdag licht en open, na zonsondergang warm en gesloten. Dat is precies het effect waar mensen naar zoeken als ze zeggen dat hun kamer ’s avonds niet gezellig wordt.

Zit je met een kamer die sowieso te donker is, dan lost geen enkel raamproduct dat op. Dan moet je eerst aan de andere kant van de kamer werken, met kleur, spiegels en de plek van je meubels, iets wat ik uitgebreider beschreef in een donkere ruimte lichter maken zonder verbouwing. En zit het probleem juist in de zomer, met een kamer die in de middag onleefbaar warm wordt, dan houd je dat binnen nooit tegen. Warmte moet je buiten stoppen, zoals bij buitenzonwering die de hitte buiten houdt.

Mijn eigen voorkeur, voor wie het wil weten: overgordijnen tot op de vloer in de kamer waar je ’s avonds zit, en iets rustigs binnen het kozijn in elke andere kamer. Dat is geen regel, maar het gaat in negen van de tien huizen goed.