Wanneer hangen we de vlag uit

In Nederland is de vlag een onderdeel van het straatbeeld dat per dag verschilt. Op de ene dag hangt hij bij iedereen aan de stok, op een andere dag is hij nergens te zien, en op weer een andere dag staat hij halfstok. Voor wie zich afvraagt waar dat ritme op gebaseerd is, hieronder een overzicht.

De officiële vlaginstructie

De Rijksoverheid hanteert sinds 2013 een vlaginstructie die door de minister-president wordt vastgesteld. Deze geldt voor rijksgebouwen. Provincies, gemeenten en waterschappen wordt gevraagd hem te volgen. Burgers, bedrijven en organisaties kunnen de instructie als richtlijn gebruiken, maar daartoe verplicht zijn ze niet.

De instructie maakt onderscheid tussen uitgebreid vlaggen, waarbij de vlag wappert vanaf alle rijksgebouwen, en beperkt vlaggen, dat alleen geldt voor de hoofdgebouwen.

Vaste vlagdagen door het jaar

De jaarlijkse momenten waarop de vlag traditiegetrouw uitgaat, lopen grotendeels gelijk op met de bekende nationale dagen.

Op 27 april, Koningsdag, is de vlag overal te zien. De koning is op die datum jarig, en burgers hangen de vlag uit als gebaar van betrokkenheid. Op deze dag hoort bij de Nederlandse vlag een oranje wimpel, die boven de vlag wordt gehangen.

Op 4 mei, Dodenherdenking, gaat de vlag halfstok van 18.00 uur tot zonsondergang. Een dag later, op 5 mei (Bevrijdingsdag), wappert de vlag weer in vol formaat. Veteranendag valt op de laatste zaterdag van juni. 15 augustus is de Indië-herdenking, eveneens een halfstokdag, en op de derde dinsdag van september vindt Prinsjesdag plaats.

Halfstok

Halfstok hangen betekent dat de vlag duidelijk lager hangt dan de top van de stok, ongeveer een vlaglengte naar beneden. De vlag wordt eerst helemaal omhooggehesen en daarna gezakt naar deze positie. Dit gebeurt op de vooraf vastgestelde herdenkingsdagen, en kan ook op verzoek van de minister-president bij landelijke rouw.

Bijzondere koninklijke gelegenheden

Bij geboortes, huwelijken en sterfgevallen in het Koninklijk Huis kan de minister-president een speciale vlaginstructie afgeven. In zulke gevallen worden ook burgers en bedrijven gevraagd om mee te doen. Bij vreugdedagen hoort de oranje wimpel boven de vlag.

Persoonlijke gelegenheden

Naast de officiële vlagdagen wordt de vlag in Nederland ook uitgehangen bij eigen mijlpalen. Een geslaagd diploma, een vijftigjarig huwelijk, een geboorte: allemaal momenten waarop het rood-wit-blauw aan de gevel hangt. Voor een geslaagde middelbareschoolleerling hoort de schooltas aan de stok bij wijze van bekendmaking.

Praktische punten

Een vlag hoort officieel niet in het donker te hangen. Dat betekent: hijsen bij zonsopkomst, neerhalen bij zonsondergang. Wie de vlag toch in de avonduren wil laten hangen, hoort hem te verlichten. In de praktijk wordt de vlag dezelfde dag weer binnengehaald.

Voor wie nog geen Nederlandse vlag in huis heeft, is de gangbare maat 100 bij 150 centimeter geschikt voor de meeste gevels en stokken tot zes meter. Een grotere vlag past beter bij een mast vanaf acht meter.