Een zwevende wandplank ophangen die je durft vol te zetten

Een plank die je alleen durft te vullen met drie kaarsjes en een vaasje is een mislukte plank. Toch hangt hij zo in heel veel huizen, omdat er ergens tijdens het ophangen twijfel is ontstaan en die twijfel nooit meer weg is gegaan. Zonde, want een plank die wel wat kan dragen doet iets in een kamer wat een kast niet kan: hij geeft je een horizontale lijn op ooghoogte zonder dat de ruimte kleiner wordt.

Het goede nieuws is dat de kracht van je plank vrijwel volledig wordt bepaald door twee dingen die je in de eerste tien minuten beslist: wat voor muur je hebt, en welke bevestiging daarbij hoort. De rest is uitvoering.

Wat je nodig hebt

• Een massief houten plank van minimaal 2,5 centimeter dik, bij voorkeur eiken of essen. Dunnere planken buigen door onder gewicht en dat zie je later altijd
• Blinde plankdragers, ook wel zwevende plankdragers of pennendragers genoemd, passend bij de dikte van je plank
• Pluggen en schroeven die bij jouw muur horen (zie de volgende alinea)
• Een boormachine, bij steen een klopboor of accuklopboormachine
• Steenboren of houtboren in de juiste maat
• Een waterpas van minimaal 60 centimeter, geen kort exemplaar
• Een leidingzoeker of detector, ook als je zeker weet dat er niets zit
• Potlood, rolmaat, schuurpapier korrel 180, houtolie of matte lak
• Een stofzuiger of iemand die hem vasthoudt tijdens het boren

Planken op maat koop je bij de Praxis, Gamma of Karwei, waar ze meestal gratis of voor een paar euro afkorten. Voor mooier hout ga je naar een houthandel of een zagerij, en daar kost een eiken plank van 120 bij 20 centimeter al snel 40 tot 70 euro. Blinde dragers liggen bij dezelfde bouwmarkten en bij ijzerwarenzaken, en online zijn ze meestal wat zwaarder uitgevoerd. Reken op 15 tot 35 euro voor een set. Pluggen koop je in een assortimentsdoos, want je hebt er altijd twee soorten nodig en nooit de soort die je in huis hebt.

Eerst weten wat voor muur je hebt

Boor een proefgaatje op een plek die straks achter de plank verdwijnt en kijk naar het stof dat eruit komt. Wit en heel fijn poeder betekent gipsblokken of gasbeton. Rood of geel gruis betekent baksteen. Grijs en heel hard, met een boor die nauwelijks vooruit komt, betekent beton. Komt de boor na anderhalve centimeter ineens zonder weerstand door en valt er wit poeder uit, dan heb je een gipsplaten wand met daarachter lucht, en dat is de lastigste van allemaal.

Bij baksteen en beton kun je met gewone universele pluggen of slagpluggen prima 30 tot 40 kilo per drager kwijt. Bij gipsblokken en gasbeton gebruik je speciale gasbetonpluggen, die veel dikker zijn en zich in het zachte materiaal vastdraaien. Bij een gipsplaten voorzetwand zoek je met de detector het houten of metalen regelwerk erachter en schroef je daarin, want hollewandpluggen dragen wel een schilderij maar geen boekenplank. Zit er geen regel op de juiste hoogte, dan verplaats je de plank. Dat klinkt hard, maar het alternatief is een plank die er over twee jaar met muur en al uit trekt.

Zo hang je hem op

1. Bepaal de hoogte en houd de plank tegen de muur terwijl iemand anders er een stap voor terug doet. Op papier klopt bijna elke hoogte, in het echt zelden. Boven een bank zit tussen 25 en 35 centimeter boven de rugleuning meestal goed.
2. Teken een lijn af met de lange waterpas en niet met de tegels of het plafond als referentie, want die zijn in een Nederlands huis vrijwel nooit recht.
3. Ga met de leidingzoeker over de hele lijn en een halve meter erboven en eronder. Elektra loopt vaak verticaal boven een stopcontact of schakelaar, dus die zone laat je met rust.
4. Markeer de boorgaten van de dragers. Zet de buitenste dragers ongeveer een kwart van de plankbreedte vanaf de uiteinden, dus bij een plank van 120 centimeter op zo’n 30 centimeter van beide kanten. Bij planken langer dan 90 centimeter komt er een derde drager in het midden.
5. Boor de gaten. Bij steen met de klopstand aan, bij gasbeton juist zonder klopstand, anders maak je een krater in plaats van een gat. Boor loodrecht, en controleer dat halverwege door van opzij te kijken.
6. Tik de pluggen erin tot ze gelijk liggen met de muur en draai de dragers vast. Controleer met de waterpas of de pennen onderling waterpas staan voordat je verder gaat.
7. Meet de afstand tussen de pennen en boor die gaten in de achterkant van de plank. Zet de boor af met een stukje tape op de gewenste diepte, zodat je niet door het plankblad heen komt.
8. Schuif de plank op de pennen. Zit hij klem, boor de gaten in het hout dan een halve millimeter ruimer, nooit de pennen buigen.
9. Zet de plank vast met de stelschroefjes in de dragers, als die erop zitten. Zonder die schroefjes schuift de plank er bij het afstoffen zo weer af.
10. Belast hem eerst met twee keer zoveel gewicht als je van plan bent en laat dat een dag staan. Zakt er niets, dan klopt het.

Wat je erop zet

Een plank draagt meestal meer dan hij visueel aankan. Twintig kilo boeken houdt hij prima, maar een plank die van links naar rechts helemaal vol staat wordt een streep en verliest de rust die je zocht. Wat bij mij altijd werkt: één hoog object aan de ene kant, een stapel liggende boeken aan de andere, en daartussen bewust leegte. Die leegte is het hele punt van een open plank, anders had je een kast kunnen kopen.

Licht maakt het af. Een plank in een donkere hoek blijft een donkere hoek, tenzij er van bovenaf of van opzij iets op valt. Een wandlamp naast de plank doet meer dan drie decoratiestukken erop, en dat past in de bredere aanpak die ik beschreef bij lagen in verlichting voor een warme woonkamer.

Ga je meerdere planken boven elkaar hangen, houd dan minstens 35 centimeter tussenruimte aan, anders krijg je een ladder in plaats van een compositie. En overweeg eerlijk of losse planken wel de goede oplossing zijn: rond een televisie werkt een doorlopend geheel vaak beter, zoals bij een tv-wand die onderdeel van het interieur wordt, en wie eigenlijk opbergruimte zoekt kijkt beter naar alternatieven voor een modulaire kastwand.

Twee planken en een middag werk, en een kamer die daarna anders staat. Dat is nog altijd de goedkoopste ingreep die ik ken.